Vindorkuver Vesturlandi – Samlegðaráhrif

Grein/Linkur: Mikil samlegðaráhrif vindorkuvera

Höfundur: Guðmundur Sv. Hermannsson Mbl

Heimild: 

.

Mynd – google.com/maps 14.09.2026 – myndin fylgdi ekki greininni

.

Mars 2026

Mikil samlegðaráhrif vindorkuvera

Skipulagsstofnun birti í febrúar álit um umhverfismatsskýrslu vegna fyrirhugaðs vindorkuvers á vegum fyrirtækisins Qair á Íslandi í landi Sólheima í Dalabyggð en það vindorkuverkefni er komið lengst í skipulagsferlinu af þeim vindorkuveraáformum sem kynnt hafa verið á Vesturlandi.

Manngert yfirbragð

Tugir vindorkukosta hafa verið skigreindir víða um land og fyrsta vindorkuverið er að rísa við Vaðöldu. Ljósmynd/Col

Í álitinu er á nokkrum stöðum fjallað um möguleg samlegðaráhrif þessara fyrirhuguðu vindorkuvera. Segir þar að umfang samlegðaráhrifanna sé háð því hve mörg af þessum verkefnum verði að veruleika en hætt sé við að stór landsvæði á Vesturlandi geti tekið á sig manngert yfirbragð sem kunni að draga úr aðdráttarafli landshlutans sem ferðamannastaðar.

Segir Skipulagsstofnun að verði öll áform um vindorkugarða á Vesturlandi að veruleika muni sjónræn samlegðaráhrif þeirra á fjórðunginn verða verulega neikvæð. Er m.a. vísað til nýlegrar rannsóknar á meðal ferðaþjónustuaðila þar sem komi fram að vindorkuver séu almennt talin ógn við ferðaþjónustu á Íslandi og uppbygging vindorkuvera á tiltölulega óspilltum svæðum hefði neikvæð áhrif á ímynd landsins og gæti dregið úr aðdráttarafli og samkeppnishæfni Íslands sem ferðamannastaðar.

Þar sem fjallað er um áhrif á landslag og ásýnd segir m.a. að samlegðaráhrif með tilliti til sýnileika geti einnig komið fram þó að tvö vindorkuver séu ekki sýnileg samtímis. Þannig sé t.d. ljóst að sé horft til allra fyrrnefndra áforma um vindorkuver muni þau blasa við eitt á fætur öðru á löngum köflum þjóðvegar eitt milli Borgarfjarðar og Húnaþings vestra.

Tillit til fugla við staðarval

Í álitinu er einnig fjallað um áhrif vindorkuvera á fugla sem eru sögð vera ein af neikvæðustu umhverfisáhrifum vindorkuvera, m.a. vegna áflugshættu. Segir Skipulagsstofnun að áhrifaríkasta leiðin til að lágmarka þau áhrif sé að staðsetja vindorkuver utan mikilvægra búsvæða fugla og ljóst sé að mótvægisaðgerðir muni aldrei skila sambærilegum árangri. Fjölmörg áform séu uppi um byggingu vindorkuvera á Íslandi sem geti haft neikvæð samlegðaráhrif á fugla og því sé sérstaklega mikilvægt að tekið sé tillit til fugla við staðarval.

Að mati Skipulagsstofnunar kann íslenska hafarnarstofninum að stafa mikil hætta af samlegðaráhrifum uppbyggingar fyrirhugaðra vindorkuvera á helsta útbreiðslusvæði arnarins á Vesturlandi. Þá séu einnig fyrirhuguð vindorkuver á svæði sem hafi verið skilgreint sem alþjóðlega mikilvægt svæði fyrir himbrima og álft. Því sé að vænta samlegðaráhrifa á þær tegundir.

Skipulagsstofnun fjallar einnig í álitinu um áhrif framkvæmda á búsvæði vaðfugla, sem flokkist til ábyrgðartegunda Íslands. Þar á meðal séu ábyrgðartegundir eins og heiðlóa, lóuþræll, spói og stelkur sem eru á válista fugla vegna neikvæðrar stofnþróunar á landsvísu. Segir stofnunin að varp vaðfugla sé almennt dreift og þrátt fyrir að áhrif einstakra framkvæmda séu yfirleitt staðbundin og ekki merkjanleg á stofnvísu geti samlegðaráhrifin verið talsverð.