„Á fundinum gafst loks tækifæri til að ná saman helstu hagsmunaaðilum og fyrirtækjum í virðikeðju olíubirgða hér á landi. Þar var rætt um hvernig kröfur um 90 daga olíubirgðir blasa við séríslenskum aðstæðum, en landið er alfarið háð m.a. innflutningi á jarðefnaeldsneyti,“ segir Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra í samtali við Morgunblaðið.
Áhyggjur af birgðastöðu
Í Morgunblaðinu í gær var greint frá fundi sem haldinn var í Umhverfis- og orkustofnun fyrr í vikunni þar sem rætt var um neyðarbirgðir olíu á Íslandi, en vaxandi áhyggjur eru í heiminum af birgðastöðu í olíu vegna stríðsins í Mið-Austurlöndum.
„Á fundinum var rætt um áskoranir og hvernig við erum búin undir þessar kröfur. Fram undan er frekari vinna og samtal en markmiðið er skýrt, þ.e. hér verði olíubirgðir með þeim hætti að unnt verði að mæta áföllum í aðfangakeðju og tryggja öryggi eins framarlega og unnt er,“ segir Jóhann Páll.
Það kom m.a. fram hjá innflytjendum eldsneytis á fundninum að þeir telji afhendingaröryggi ekki í hættu vegna ástandsins í Mið-Austurlöndum þótt verðáhrifin séu töluverð. Þó sé full ástæða til að fylgjast náið með ástandinu.
Birgðir til 50 daga
Skv. heimildum Morgunblaðsins eru jafnan til birgðir af olíu til u.þ.b. 50 daga.
Í minnisblaði sem ráðherrann kynnti á ríkisstjórnarfundi í gær var fjallað um þessi mál og m.a. farið yfir áfallaþol hvað varðar neyðarbirgðir jarðefnaeldsneytis. Þar er rakið að alþjóðleg viðmið Alþjóðaorkumálastofnunarinnar (IEA) eru 90 dagar, sem og hvernig þær samrýmast hérlendum aðstæðum að teknu tilliti til venjulegrar notkunar hér á landi. Þá er reifað innlent regluverk og mikilvægi þess að festa í lög ákvæði sem taka á þessum málum.
Stefnumótun og viðbragð
Fram kemur að umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hafi síðan 2023 unnið að frumvarpi um neyðarbirgðir eldsneytis. Á sama tíma hafi innan Stjórnarráðsins verið unnið að margvíslegri stefnumótun og viðbragðsáætlunum til þess að undirbúa íslenskt samfélag fyrir hvers kyns hættuástand og styrkja áfallaþol mikilvægra innviða. Segir að Umhverfis- og orkustofnun hafi átt fundi með eldsneytisbirgjum hverjum fyrir sig.
Vinnustofu með hagaðilum undir stjórn Umhverfis- og orkustofnunar sé nýlokið þar sem fram komu verðmætar upplýsingar og innsýn sem nýtist við frumvarpsgerðina. Þá kemur þar fram að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra muni leggja fram í samráðsgátt stjórnvalda á vormánuðum áform um lagasetningu sem miða að því að koma upp 90 daga birgðum í skrefum.
Mikilvægt sé að samráði við fyrirtæki á eldsneytismarkaði og hagsmunaaðilasamtök þeirra verði haldið áfram með uppbyggilegum hætti til að móta löggjöfina og sníða af henni mögulega tæknilega vankanta enda sé innflutningur og dreifing eldsneytis og þær aðfangakeðjur sem að baki þeim standa flókinn.
Samhliða innleiðingu á lagalega bindandi kröfu þurfi að innleiða eftirlitsheimildir og -úrræði fyrir lögbært eftirlitsstjórnvald auk upplýsingavettvangs stjórnvalda og hagaðila á sviði eldsneytisinnflutnings og dreifingar þess.
