Hættumat vatnsbóla 2026 – Heiðmerkurvegur hættulegri en suðurlandsvegur

Grein/Linkur:  Heiðmerkurvegur er hættulegri

Höfundur: Sólrún Kristjánsdóttir

Heimild:  

.

Á meðan unnið er að deiliskipulagsáætlun fyrir Heiðmörk eru verktakar að störfum á brúnni yfir sundið milli Helluvatns og Elliðavatns. — Morgunblaðið/Sigurður Bogi

.

Mars 2026

Heiðmerkurvegur er hættulegri

Hættumat sýnir meiri hættu af mengun frá Heiðmerkuvegi en Suðurlandsvegi. Hægt að slaka á kröfum Veitna um bílastæði. Áfram gott aðgengi að útivistarsvæðinu. Gegnumakstur bannaður

„Við höfum haft áhyggjur af mengunarslysi frá Suðurlandsvegi, en hættumat Vatnaskila sýnir núna að viðkvæmustu svæðin eru innan Heiðmerkur á aðrennslissvæðum brunnsvæðanna. Þjóðvegur 1 er utan beins aðrennslis, sem þýðir að mun minni líkur eru á að mengun berist í borholur. Hins vegar erum við meðvituð um Suðurlandsveginn og fylgjumst vel með í samstarfi við Vegagerðina,“ segir Sólrún Kristjánsdóttir framkvæmdastjóri Veitna um niðurstöður hættumats sem unnið var fyrir Veitur í tengslum við nýtt deiliskipulag fyrir Heiðmörk innan lögsagnarumdæmis Reykjavíkur.

Trúnaður ríkir um hættumatið, sem Verkfræðistofan Vatnaskil vann fyrir Veitur, en Sólrún féllst á að veita viðtal um ákveðin atriði hættumatsins sem eiga erindi við almenning.

Mesta hættan í Heiðmörk

Sólrún segist vera mjög ánægð með að hafa fengið faglegt hættumat fyrir þetta svæði í Heiðmörk og Veitur hafi lagt mikla áherslu á öflugar forvarnir á hönnunar-, framkvæmda- og rekstrartíma Suðurlandsvegs í umsögnum um málið. Hættan sé engu að síður meiri í Heiðmörk.

„Niðurstaðan hefur gefið okkur forsendur til að fá ásættanlega niðurstöðu fyrir útivistarfólk og aðgengismál í Heiðmörk og koma upp betri forvörnum fyrir vatnsból höfuðborgarsvæðisins. Hættumatið sýnir hvaða svæði eru viðkvæm fyrir olíumengun og er lykilgagn í því að meta hvar umferð ökutækja er ógn fyrir vatnsvernd.“

Er hægt að fara í mótvægisaðgerðir með því að auka gróðurþekju, sem gefi þá tíma frá því að slys verður og þar til hægt er að hreinsa upp með því að skipta út menguðum jarðvegi áður en olían nær niður í grunnvatnið?

„Mótvægisaðgerðir byggjast ekki á gróðri, en gróður og vatnsvernd fer samt mjög vel saman og Veitur hafa alltaf tekið þátt í því að rækta skóg í Heiðmörk.“ Olían getur farið mjög hratt ofan í sprungurnar þótt gróðurhula sé yfir og ræðst það af því hvernig sprungurnar liggja.

Hún segir að það komi fram í þessu hættumati að það séu staðir þar sem 10 lítra olíuslys geti valdið hækkun olíuefna í brunnum.

„Það hefur verið beðið eftir þessu hættumati við gerð deiliskipulags fyrir Heiðmörk. Niðurstöðurnar sýna að gegnumakstur er enn stærsta áhættan, enda fer hluti vegarins yfir mjög viðkvæmt svæði samkvæmt hættumatinu.“

Spurð hvort hættumatið styðji við þá stefnumótun Veitna að loka fyrir bílaumferð í Heiðmörk segir Sólrún að það standi alls ekki til að loka fyrir bílaumferð í Heiðmörk, en styðji við að gegnumakstur um viðkvæmustu svæðin verði bannaður nema fyrir nauðsynleg ökutæki.

„Hættumatið sýnir að við getum fært umferðina innar á grannsvæðið þannig að það verða áfram opin svæði fyrir bílaumferð.“

Áfram hægt að koma á bílnum

Spurð hvort umrædd svæði séu ekki fyrir neðan vatnsbólssvæðin og því sé óhætt að heimila bílaumferð þar segir Sólrún að ekki sé búið að útfæra það eða taka ákvarðanir um hvar lokanirnar verði, en það verði gert í deiliskipulaginu.

„Hættumatið sýnir líka að það eru ýmis tækifæri til þess að vera með tilslakanir varðandi bílastæðin, sem eru mjög góðar fréttir og tryggir áfram gott aðgengi að útivistarsvæðinu.“

Morgunblaðið hefur undir höndum efni úr umræddri skýrslu þar sem fram kemur að leiðarljós við gerð deiliskipulags Heiðmerkur verði að tryggja öryggi og óbreytt gæði grunnvatns til langrar framtíðar og að svæðið nýtist áfram til útivistar í sátt við vatnsvernd.