Innanríkisráðuneyti Barein greindi frá því á sunnudag að írönsk drónaárás hefði skemmt vatnshreinsistöð sem fjarlægir salt úr sjóvatni og breytir því þannig í neysluhæft vatn, og sakaði ráðuneytið Írana um að ráðast á borgaralega innviði „af handahófi“. Talsmenn stjórnvalda í Barein sögðu síðar að árásin á vatnshreinsistöðina hefði ekki haft nein áhrif á vatnsbirgðir eða afkastagetu kerfisins.
Árásin kom degi eftir að Íranar sökuðu Bandaríkjamenn um að hafa sýnt fordæmi með því að ráðast á vatnshreinsistöð á Qeshm-eyju sem sér 30 þorpum fyrir vatni. Sagði byltingarvörðurinn í yfirlýsingu að Bandaríkin hefðu ráðist á Qeshm frá herstöð í Barein.
Slíkar árásir hafa verið smáar í sniðum hingað til, en „sá aðili sem fyrstur þorir að ráðast á vatnið hrindir af stað stríði sem er mun stærra en það sem við eigum í í dag,“ sagði vatnshagfræðingurinn Esther Crauser-Delbourg við AFP.
Nauðsynlegir innviðir
Mið-Austurlönd eru eitt þurrasta svæði jarðar og aðgengi að drykkjarvatni er um tíu sinnum minna en meðaltal á heimsvísu að sögn Alþjóðabankans. Það gerir þessar „afsöltunarstöðvar“ nauðsynlegar fyrir efnahagslífið og neysluvatnsbirgðir á svæðinu.
Um 42 prósent af afsöltunargetu heimsins eru í Mið-Austurlöndum, samkvæmt rannsókn sem birt var í tímaritinu Nature. Þá er afsaltað vatn um 42% af neysluvatni í Sameinuðu arabísku furstadæmunum, 70% í Sádi-Arabíu, 86% í Óman og 90% í Kúveit, samkvæmt skýrslu frá frönsku hugveitunni Institute of International Relations frá 2022.
„Þarna er ekkert án afsaltaðs vatns,“ sagði Crauser-Delbourg. Framboð af slíku vatni er sérstaklega mikilvægt fyrir stórar borgir eins og Dúbaí og Ríad. Þegar árið 2010 varaði bandaríska leyniþjónustan CIA við því að truflun á starfsemi vatnshreinsistöðva í flestum Arabalöndum „gæti haft alvarlegri afleiðingar en tap á nokkurri annarri atvinnugrein eða vöru“.
Í bandarísku leyniskjali frá 2008 sem WikiLeaks birti kom fram að það gæti þurft að rýma Ríad, höfuðborg Sádi-Arabíu, innan viku ef Jubail-vatnshreinsistöðin eða leiðslur hennar yrðu fyrir alvarlegum skemmdum.
Stöðvarnar viðkvæmar
Vatnshreinsistöðvar eru ekki bara viðkvæm skotmörk heldur eru þær einnig viðkvæmar fyrir rafmagnsleysi og sjávarmengun, þar á meðal ef olíuleki verður, að sögn sérfræðinga.
„Við höfum styrkt aðgangsöryggi og eftirlit í nánasta umhverfi stöðvanna,“ sagði Philippe Bourdeaux, svæðisstjóri fyrir Afríku og Mið-Austurlönd hjá franska fyrirtækinu Veolia, en það sér svæðum eins og Jubail í Sádi-Arabíu og Múskat, Sur og Salalah í Óman fyrir afsöltuðu vatni.
„Nýlegir atburðir hvetja okkur auðvitað til að vera afar árvökul,“ sagði Bourdeaux. „Í sumum löndum hafa yfirvöld komið fyrir loftvarnakerfum í kringum stærstu stöðvarnar til að verjast dróna- eða eldflaugaógn,“ bætti hann við. Rekstraraðilar hafa einnig tæki til að takmarka tjón af völdum olíuleka.
Búa yfir neyðarbirgðum
Ef árásirnar harðna getur það haft ýmsar afleiðingar í för með sér, sér í lagi ef truflanir á vatnsframleiðslunni vara lengi. „Við gætum hugsanlega séð stórborgir standa frammi fyrir fólksflótta. Og skömmtun,“ sagði Crauser-Delbourg.
Vatnsskortur gæti einnig haft keðjuverkandi áhrif á efnahagslífið og bitnað á ferðaþjónustu, iðnaði og gagnaverum sem nota mikið magn af vatni til kælingar.
„Það eru ákveðnar öryggisráðstafanir fyrir hendi,“ sagði Bourdeaux. „Vatnshreinsistöðvar eru oft samtengdar, sem getur takmarkað áhrifin ef einni stöð er lokað.“
Flestar þeirra búa einnig yfir birgðum sem jafngilda tveggja til sjö daga vatnsnotkun, en það á að vera nóg til að koma í veg fyrir vatnsskort, svo lengi sem truflanir á framleiðslunni eru ekki langvarandi.
