Sólarokuframleiðsla Aðalvík – 1.680W
Grein/Linkur: Sólinni í Aðalvík er breytt í rafmagn
Höfundur: Sigurður Bogi Sævarsson
Heimild: 
.
Aðalvíkingar Mæðginin Ólöf Sigríður Björnsdóttir og Kristmann Magnússon hér við sólarsellurnar; þörf tæki sem skapað hafa alveg nýja möguleika og þægindi þeirra sem dveljast á þessum einstaka stað á bjartasta tíma ársins. — Morgunblaðið/Sigurður Bogi
.
Júlí 2026
Sólinni í Aðalvík er breytt í rafmagn
Orka! Á Látrum eru góðir geislar. Sellur virkja sólarljós svo úr verður rafmagn fyrir kælitæki og kaffibrugg. Eyðiþorpið er paradís afkomenda fyrri ábúenda, sem þarna dveljast yfir sumarið.
Á Látrum í Aðalvík á Hornstrandakjálka hefur á síðustu árum fengist góð reynsla af nýtingu sólarorku. Við Ólafshús, sem byggt var 1905 og heitir réttu nafni Hamar, er rafkerfi með sjö sólarsellueiningum. Tvær eininganna eru 100 W, þrjár eru 190 W og tvær nýjustu einingarnar, sem settar voru upp í byrjun sumars, eru 455 W hvor um sig. Samanlagt uppgefið hámarksafl er því 1.680 W, eða 1,68 kWp. Það er uppgefið hámarksafl við staðlaðar prófunaraðstæður. Þegar best lætur í góðri og beinni sól getur framleiðslan nálgast þessa tölu.
Framleiðsla ræðst af veðráttu
„Framleiðsla ræðst af veðrum hverju sinni, svo sem birtu, sólarhæð, skýjafari, þoku, hita, skugga og því hvernig sólargeislar lenda á sellunum,“ segir Kristmann Magnússon, húsasmíðameistari og byggingartæknifræðingur. Hann er í þeirri fjölskyldu sem á Ólafshús og er þar talsvert á sumrin. Yfirleitt er fólk komið á svæðið um miðjan júní og dvelst þar eitthvað fram yfir verslunarmannahelgi.
„Þörf fyrir rafmagn er misjöfn yfir daginn og því þarf að fara sparlega með það. Kerfið er fyrst og fremst hugsað fyrir dagleg þægindi yfir sumarið: kæli, frysti, ljós, fjarskipti og venjuleg heimilistæki í stuttum lotum,“ útskýrir Kristmann.
Laus við geltið í rokknum
Sólarsellur eða rokkur knúinn jarðefnaeldsneyti? „Stærsti munurinn er kannski kyrrðin sem fylgir þessari rafmagnsframleiðslu. Með sólarsellunum losnum við að miklu leyti við geltið í bensín- eða dísilrafstöðvum. Þetta er staður þar sem fólk kemur til að njóta náttúrunnar. Því skiptir miklu að geta haldið matnum köldum og bruggað heitt kaffi án þess að rafstöðin skemmi kyrrðina,“ segir Kristmann og heldur áfram:
„Aðalvík er góður staður að vera á. Þarna á fólk mikið undir gangi náttúru og það hverju hægt er að ná út úr kerfinu ræðst af birtu og veðri. Á björtum dögum getur kerfið skilað mjög vel, en í þoku, súld og þungskýjuðu veðri fellur framleiðslan verulega.“
Rafmagn og fjarskipti
Ólafsskáli, sem tilheyrir Ólafshúsi, er við bryggjuna á Látrum, byggður 1926. Þar er lítið sólarsellusett sem heldur við rafgeymi og gerir kleift að hafa lýsingu í húsinu. Þar er bátur geymdur ásamt verkfærum, varahlutum og fleiru.
„Í daglegri notkun getum við með sólarrafkerfinu haldið ís- og frystiskáp gangandi allan sólarhringinn. Við getum líka ryksugað, notað hárþurrku, kaffivél, brauðrist, samlokugrill og svipuð tæki. Lykilatriðið er að þessi tæki eru yfirleitt aðeins notuð í stuttan tíma. Kaffivélin tekur stóran sopa í nokkrar mínútur; rafhitun drekkur hins vegar úr rafgeymunum klukkutímum saman,“ segir Kristmann.
Lifa þarf af gráu dagana
Rafmagn úr rafgeymum gerir sömuleiðis mögulegt að hafa stöðugt samband við fjarskiptatæki á Látrum, svo mikilvæg sem þau eru á þessum stað. Starlink-tæki með gervihnattasambandi eru þarfaþing og tryggja samband við umheiminn.
„Við flest húsin í Aðalvík eru komnar sólarsellur, en við í Ólafshúsi erum komin lengst á þessari braut,“ segir Kristmann. Hann leggur áherslu á að rafmagnstengingar og frágangur séu mál fagmanna. „Við vorum nokkur sem komum að grind og uppsetningunni, en rafmagnstengingar, frágangur og yfirferð voru undir yfirumsjón löggiltra rafvirkja. Þegar sólarsellur, rafgeymar, spennubreytir og 230 volta búnaður koma saman eiga löggiltir rafvirkjar að hafa yfirumsjón,“ segir Kristmann.
Á góðum sólardegi getur kerfið við Ólafshús hlaðið mjög vel en á þungskýjuðum rigningardögum dettur framleiðslan niður. Eftir að bætt var við tveimur 455 vatta einingum koma stundum um 100 W frá öllu kerfinu þegar mjög dimmt er yfir.
„Áður en sellurnar nýju komu var framleiðslan á verstu dögunum stundum nær 50 W. Þá var þetta orðið tæpt ef kæli- og frystitækin áttu að ganga örugglega. Þetta er ástæðan fyrir því að stærra sellusett skiptir máli. Það þarf líka að lifa af gráu dagana í Aðalvík, þegar þoka, súld og þungskýjað veður liggur yfir. Þá er aukin afkastageta ekki bruðl heldur öryggismörk,“ segir Kristmann og getur þess að um hásumar séu birtustundir á Hornströndum afar langar. Þegar heiðskírt er getur hleðsla frá kerfinu byrjað mjög snemma og haldið áfram langt fram á kvöld.
„Besta hleðslan er þegar sólin er hæst á lofti og skín vel á sellurnar. Í raunverulegri notkun er sterkasta hleðslan yfirleitt frá því seint á morgnana og fram eftir degi, með topp í kringum sólarhádegi, um 13:30 til 13:40. Fjöll, ský, þoka og afstaða sellanna gagnvart sólinni ráða þó alltaf miklu,“ segir Kristmann.
