Orkuveggur – Gervigreind
Grein/Linkur: Gervigreindin rekst á orkuvegg
Höfundur: Sigurður Grétar Guðmundsson
Heimild: 
.
.
Nóvember 2025
Gervigreindin rekst á orkuvegg
Í gervigreindarkapphlaupinu hafa bandarískir tæknirisar yfir peningum og örgjörvun að ráða en þeir hafa aftur á móti rekist á mikilvæga hindrun eða raforku.
„Stærsta vandamálið sem við stöndum frammi fyrir núna er ekki offramboð á tölvuafli, heldur er það orkan og […] geta okkar til að ljúka við byggingar nógu hratt nálægt orkugjöfum,“ viðurkenndi Satya Nadella, forstjóri Microsoft, í hlaðvarpsþætti nýlega með Sam Altman, yfirmanni OpenAI.
„Þannig að ef þú getur það ekki gætirðu í raun setið uppi með fullt af örgjörvum á lager sem ég get ekki stungið í samband,“ bætti Nadella við.
Líkt og í netbólunni á tíunda áratugnum þegar keppst var við að byggja upp innviði internetsins, eyða tæknirisar nútímans fordæmalausum fjárhæðum í að reisa stoðir gervigreindarbyltingarinnar.
Google, Microsoft, AWS (Amazon) og Meta (Facebook) nýta gríðarlegt lausafé sitt til að eyða um 400 milljörðum dala árið 2025 og jafnvel meira árið 2026 – með stuðningi áhugasamra fjárfesta enn sem komið er.
Allt þetta fé hefur hjálpað til við að leysa úr einum upphaflegum flöskuhálsi: að afla þeirra milljóna örgjörva sem þarf í kapphlaupinu um tölvuafl, og tæknirisarnir eru að auka eigin framleiðslu á örgjörvum í viðleitni sinni til að ná heimsleiðtoganum Nvidia.
Þessir örgjörvar fara í rekkana sem fylla risastór gagnaver sem einnig nota gríðarlegt magn af vatni til kælingar.
Að byggja þessar gríðarstóru upplýsingageymslur tekur að meðaltali tvö ár í Bandaríkjunum; að taka nýjar háspennulínur í notkun tekur fimm til tíu ár.
Gagnaver í Bandaríkjunum, sem þegar eru sökuð um að hækka rafmagnsreikninga heimila, gætu staðið fyrir 7 til 12 prósentum af landsneyslu árið 2030, samanborið við 4 prósent í dag, samkvæmt ýmsum rannsóknum. AFP
Orkuveggurinn
„Ofurskalararnir“ (e. hyperscalers), eins og stóru tæknifyrirtækin eru kölluð í Kísildal, sáu orkuvegginn fyrir.
Fyrir ári síðan var pöntunarbók Dominion Energy, helsta orkufyrirtækis Virginíu, vegna gagnavera þegar komin í 40 gígavött, sem jafngildir afköstum 40 kjarnakljúfa.
Afkastagetan sem fyrirtækið þarf að koma fyrir í Virginíu, stærstu skýjatölvumiðstöð heims, hefur síðan aukist í 47 gígavött, eins og fyrirtækið greindi nýlega frá.
Gagnaver í Bandaríkjunum, sem þegar eru sökuð um að hækka rafmagnsreikninga heimila, gætu staðið fyrir 7 til 12 prósentum af landsneyslu árið 2030, samanborið við 4 prósent í dag, samkvæmt ýmsum rannsóknum.
En sumir sérfræðingar segja að spárnar gætu verið ýktar.
„Bæði orkufyrirtækin og tæknifyrirtækin hafa hag af því að aðhyllast spár um hraðan vöxt í raforkunotkun,“ varaði Jonathan Koomey, þekktur sérfræðingur frá UC Berkeley, við í september.
Eins og með internetbóluna seint á tíunda áratugnum, „verða mörg gagnaver sem rætt er um, lögð til og í sumum tilfellum jafnvel tilkynnt um, aldrei byggð.“
Kol í neyð
Gangi spáin eftir gæti það skapað 45 gígavatta skort fyrir árið 2028 – sem jafngildir neyslu 33 milljóna bandarískra heimila, samkvæmt Morgan Stanley.
Nokkur bandarísk orkufyrirtæki hafa þegar frestað lokun kolavera þrátt fyrir að kol sé mengandi orkugjafi fyrir loftslagið.
Og jarðgas, sem knýr 40 prósent gagnavera um allan heim samkvæmt Alþjóðaorkumálastofnuninni, nýtur endurnýjaðra vinsælda vegna þess að hægt er að virkja það hratt.
Í Georgíuríki í Bandaríkjunum, þar sem gagnaverum fjölgar, hefur eitt orkufyrirtæki sótt um leyfi til að setja upp 10 gígavatta gasrafala.
Sumir veitendur, auk sprotafyrirtækis Elons Musk, xAI, hafa hraðað sér að kaupa notaðar hverfilvélar erlendis frá til að byggja upp afkastagetu hratt. Jafnvel endurvinnsla flugvélahverfla, gömul en afmörkuð lausn, er að sækja í sig veðrið.
„Hin raunverulega tilvistarógn núna er ekki einhver gráða loftslagsbreytinga. Hún er sú staðreynd að við gætum tapað gervigreindarkapphlaupinu ef við höfum ekki næga orku,“ hélt Doug Burgum innanríkisráðherra fram í október.
Tæknirisarnir eru hljóðlega að draga úr loftslagsloforðum sínum. Google lofaði til dæmis kolefnishlutleysi fyrir árið 2030 en fjarlægði það loforð af vefsíðu sinni í júní. AFP
Kjarnorka, sólarorka og geimurinn?
Tæknirisarnir eru hljóðlega að draga úr loftslagsloforðum sínum. Google lofaði til dæmis kolefnishlutleysi fyrir árið 2030 en fjarlægði það loforð af vefsíðu sinni í júní.
Þess í stað eru fyrirtækin að kynna langtímaverkefni.
Amazon er að berjast fyrir endurvakningu kjarnorku með litlum einingakljúfum (e. Small Modular Reactors, SMRs), tækni sem enn er á tilraunastigi og væri auðveldari í byggingu en hefðbundnir kjarnakljúfar.
Google áformar að endurræsa kjarnakljúf í Iowa árið 2029 og ríkisstjórn Trumps tilkynnti seint í október um 80 milljarða dala fjárfestingu til að hefja byggingu tíu hefðbundinna kjarnakljúfa fyrir árið 2030.
Ofurskalararnir eru einnig að fjárfesta mikið í sólarorku og rafhlöðugeymslu, sérstaklega í Kaliforníu og Texas.
Fyrirtækið sem rekur raforkukerfi Texas áformar að bæta við um 100 gígavöttum af afkastagetu fyrir árið 2030 með þessari tækni einni saman.
Að lokum hafa bæði Elon Musk, í gegnum Starlink-áætlun sína, og Google lagt til að koma örgjörvum á sporbaug í geimnum, knúnum sólarorku. Google áformar að gera tilraunir árið 2027.
