Urriðakotsvatn – Stöðuvatnshlot 104-301-L

Grein/Linkur:  Urriðakotsvatn – Stöðuvatnshlot 104-301-L (smella hér til að sjá vatnshlotið)

Höfundur:  Vatnsidnadur.net

Heimild:  

.

.

Apríl 2026

Urriðakotsvatn 

Urriðakotsvatn, einnig nefnt Urriðavatn eða Urriðakotstjörn, liggur vestan Urriðaholts í Garðabæ, í jaðri byggðar og náttúruverndarsvæða. Svæðið er eitt aðgengilegasta náttúrperlusvæði höfuðborgarsvæðisins og nýtur bæði náttúruminjaskrárverndar og hverfisverndar samkvæmt skipulagi Garðabæjar.

Urriðakotsvatn er grunnt, lífríkt og jarðfræðilega einstakt vatn í Garðabæ, mótað af Búrfellshrauni og umlukið votlendi, hraunjaðri og fjölbreyttu fuglalífi. Vatnið er auðvelt aðgengilegt, vinsælt til útivistar og mikilvægt fyrir náttúruvernd á höfuðborgarsvæðinu. Með ríkulegu lífríki, sögulegri jarðmyndun og vernduðu umhverfi er það eitt merkasta smávötnum svæðisins.

Urriðakotsvatn er mjög grunnt, lífríkt og jarðfræðilega merkilegt vatn vestan Urriðaholts í Garðabæ, myndað þegar Búrfellshraun stíflaði dal fyrir um 7–8 þúsund árum

Stærð og form

• Flatarmál: ~13 ha
• Meðaldýpt: ~0,7 m
• Mesta dýpi: ~0,9 m
• Hæð yfir sjó: 29–30 m Vatnið er því eitt grynnsta náttúrulega vatn landsins, með mikla grósku á botni og í votlendi í kring.

Myndun og jarðfræði

Urriðakotsvatn myndaðist þegar hrauntunga úr Búrfellshrauni rann inn í dal milli Urriðaholts og Setbergs og stíflaði farveg lækjar, sem leiddi til vatnsmyndunar.

• Búrfellshraun rann fyrir um 7300–8000 árum.
• Hraunið fyllti eldri farvegi og mótaði allt vatnafar svæðisins.
• Í botni vatnsins er allt að 6,3 m þykkt lag af vatnaseti yfir eldri mýrum.

Vatnsbúskapur

• Innstreymi:
  • Lindir í votlendi sunnan vatns
  • Tveir smálækir að sunnan
  • Regnvatn af ~2 km² vatnasviði
• Útstreymi:
  • Aðallega um Stórakrókslæk (Kaplakrikalæk)
  • Einnig grunnvatnssig í gegnum hraunið til norðurs
• Á 7. áratugnum var gerður mannhæðarhár garður við útfallið og lækurinn settur í steyptan stokk.

Lífríki

Vatnið er þekkt fyrir gríðarlega mikla botngróska og fjölbreytt lífríki:

• Plöntur:
  • Síkjamari (algengust)
  • Fjallnykra
  • Þráðnykra
• Fiskar:
  • Urriði
  • Hornsíli
• Fuglar:
  • Yfir 20 tegundir hafa sést reglulega
  • Flórgoði verpir stundum
  • Fjölbreytt votlendisfuglalíf og andfuglar

Aðgengi og útivist

Svæðið er eitt vinsælasta útivistarsvæði Garðabæjar:

• 3 km gönguleið í kringum vatnið, að hluta malbikuð
• Aðgengileg frá Urriðaholti og Kauptúni
• Leiðin liggur um votlendi, hraunjaðra og gróskumikla dali
• Hentar fjölskyldum og léttum göngum (erfiðleikastig 1)

Vernd og fræðsla

• Vatnið, hraunjaðarinn og votlendi eru á náttúruminjaskrá.
• Unnið hefur verið að friðlýsingu sem fólksvangs ásamt Búrfellshrauni.
• Á svæðinu eru fræðsluskilti um jarðfræði, lífríki og sögu.

.

.

.