Íslensk olíuleit 2025 – Auðlindin 66 þúsund milljarðar

Grein/Linkur:  Íslensk olíuleit er öryggismál

Höfundur: Óskar Bergsson Mbl

Heimild: 

.

Borpallar eins og sjá má í Norðursjó eru taldir líklegur kostur við hugsanlega vinnslu á Drekasvæðinu þar sem þeir henta aðstæðum vel. AFP/Tom Little

.

September 2025

Íslensk olíuleit er öryggismál

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson

„Það er alveg á hreinu að eftirspurn eftir olíu og gasi mun aukast í fyrirsjáanlegri framtíð hvað sem líður framvindu endurnýjanlegra orkugjafa. Við stöndum frammi fyrir því hvort við viljum vera háð erlendum ríkjum um þessa nauðsynlegu orku eða hvort við viljum leggja okkar af mörkum fyrir Vesturlönd og okkur sjálf og vera sjálfum okkur nóg í þessum efnum.“

Þetta segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson um þingsályktunartillögu Miðflokksins um að hefja að nýju leit að olíu og gasi og að stofnað yrði ríkisolíufyrirtæki.

Í Morgunblaðinu í gær kom fram hjá Heiðari Guðjónssyni, hagfræðingi og fjárfesti, að óþarfi væri að stofna ríkisolíufélag og nægilegt væri að forræði málaflokksins væri á höndum Orkustofnunar og umhverfisráðuneytisins. Sigmundur segir að ef einkaaðilar sem væru tilbúnir að ráðast í þessa leit sæju fram á að íslenski samstarfsaðilinn væri umhverfisráðuneytið á Íslandi myndu fáir og líklega engir láta á slíkt samstarf reyna.

Endurheimtir trúverðugleika

„Hugmyndin að ríkisfyrirtæki er í raun norska fyrirmyndin og an búa til samstarfsaðila sem sýnir að íslenskum stjórnvöldum sé alvara og muni standa með þeim sem eru tilbúnir í verkefnið. Með því er hægt að endurheimta trúverðugleika eftir skilaboðin frá íslenskum stjórnvöldum um að þau banni ekki bara vinnslu heldur líka rannsóknir, eins og kom ítrekað fram hjá síðustu ríkisstjórn. Ég held að það sé í fyrsta skipti í Íslandssögunni sem stjórnvöld hafa lagt fram bann við rannsóknum. Skilaboðin gætu því ekki verið skýrari um áhugaleysi íslenskra stjórnvalda á þessum auðlindum.“

Hann treystir sér til að fullyrða að enginn sé tilbúinn að ráðast í svona áhættusamar rannsóknir í leit að olíu og gasi ef skilaboðin frá ríkinu eru að menn séu óvelkomnir. „Megintilgangurinn með stofnun svona félags er að sýna að íslenska ríkið sé tilbúið að vinna með þeim sem hafa áhuga á að kanna til fulls þessa auðlind og koma að nýtingu hennar. Ríkisolíufyrirtæki er ekki aðalatriðið í þessu, heldur mikilvægt til að senda skýr skilaboð til þeirra sem eru tilbúnir að leggja í áhættu, um að íslensk stjórnvöld séu tilbúin af alvöru.“

33 þúsund milljarðar

Sigmundur rifjar upp ástæðuna fyrir því að fyrri rannsóknir við Ísland lögðust af.

„Norska ríkisstjórnin var í krísu og búin að missa meirihlutastuðning í þinginu og leitaði stuðnings Venstre, sem gerði þá kröfu að hætt yrði við öll ný olíuverkefni á norðurslóðum. Þetta varð til þess að Norðmenn hættu rannsóknum í eigin lögsögu og drógu sig út úr þessu verkefni á Íslandi. Þessi norska ríkisstjórn varð ekki langlíf og allar ríkisstjórnir síðan hafa veitt leitarleyfi í norskri lögsögu, að mér skilst um 200 leyfi. Skilaboðin héðan hafa hins vegar verið skýr, að rannsóknir á þessari auðlind séu bannaðar.“

Hann telur að ef ríkisolíufyrirtæki hefði verið til þegar síðasta ríkisstjórn lagðist gegn rannsóknum þá hefði verið meiri fyrirstaða, með þeim rökum að fyrri rannsóknir hafi gefið mjög góða raun.

„Í raun svo jákvæðar vísbendingar, eins og kom fram í Viðskiptablaðinu fyrir nokkru, að sérfræðingar telja að auðlindin gæti numið verðmætum upp á 66 þúsund milljarða króna og helmingurinn kæmi í hlut íslenska ríkisins sem er engir smámunir. Auk þess er þetta öryggismál eins og heimsmálin eru að þróast.“