Dettifoss er í Jökulsá á Fjöllum, því næst miðja vegu milli Hólsfjalla og byggðarinnar í Öxarfirði.
Hann er einn mesti og mikilfenglegasti foss landsins og er talinn aflmesti foss í Evrópu. Til eru hærri fossar og vatnsmeiri fossar, en þegar tekið mið af öllum þáttum jafnast líklega enginn þeirra á við Dettifoss. Hann er 45 metra hár og 100 metra breiður. Meðalrennsli Jökulsár við Dettifoss er 193 rúmmetrar á sekúndu en í flóðum fer það upp undir 600 rúmmetra á sekúndu.
Dettifoss skásker Jökulsána þannig að sjónarhornið er nokkuð ólíkt eftir því hvoru megin komið er að honum.
Dettifoss að austan
Á liðnum árum hafa flestir komið að Dettifossi austan megin þar sem Hólsfjallavegur austan ár hefur til þessa verið mun skárri en Dettifossvegur vestan ár. Frá bílastæðinu austan megin er stígur all brattur og grýttur, svo fara verður með gát. Þegar kemur niður á gljúfurbarminn eru afmarkaðir göngustígar og útsýnispallur. Hingað er sérstaklega fallegt að koma að morgni dags, þegar sólin að baki litar fossúðann í síbreytilegum regnbogalitum. “Þá fyrst birtist fossinn áhorfanda sínum í allri sinni dýrð” segir Theódór Gunnlaugsson í bók sinni Jökulsárgljúfur. Kristján Fjallaskáld lýsir regnboganum í ljóði sínu hér að neðan og einnig Sr. Matthías Jochumsson sem kallar hann guðdómsgeisla og friðarboga.
Dettifoss er miðfossinn í einstakri fossaröð sem á fáa sína líka í veröldinni. Um kílómetra sunnan hans er Selfoss og í gljúfrunum um 2 kílómetrum neðan við Dettifoss er Hafragilsfoss.
Frá Dettifossi er merkt gönguleið suður að Selfossi sem vert er að skoða þótt minni sé. Selfoss er aðeins um 10 metra hár en mjög breiður. Gönguferðin þangað tekur um klukkustund fram og til baka. Frá bílastæðinu er einnig merkt gönguleið meðfram gljúfrunum niður að Hafragilsfossi. Flestir velja þó þann kostinn að aka niður að bílastæðinu við Hafragilsfoss. Þótt fossin sjálfur sé smærri í sniðum er hann ekki síður áhugaverður en Dettifoss, hvað varðar jarðfræði, sögu og umhverfi sem einstaklega tignarlegt því hér eru Jökulsárgljúfrin hrikalegust.
Dettifoss, Selfoss, Hafragilsfoss svo og næsta nágrenni þeirra austan Jökulsár á Fjöllum var friðlýst sem náttúruvætti árið 1996.
