Þvag, keyta – Notað sem þvottaefni

eftir · júní 2, 2025

Grein/Linkur:  Rómverjar notuðu þvag sem þvottaefni

Höfundur:  Lifandi Vísindi

Heimild:  

.

.

Apríl 2025

Rómverjar notuðu þvag sem þvottaefni

Þvag, öðru nafni keyta, var ódýr og mikilvæg auðlind í Rómarveldi sem var nýtt í þvottahúsum. Þvag var áhrifamikið þvottaefni en raunar voru þvottar með þvagi einkar heilsuspillandi fyrir þá sem sinntu því starfi.
.

Vinna í þvottahúsum í Rómarveldi til forna var mikil erfiðisvinna og þrátt fyrir tilætlaðan árangur starfans var um að ræða sannkallað skítastarf.

Í þvottahúsum Rómverja hafði starfsfólkið sem oftar en ekki samanstóð af þrælum, að sjálfsögðu hvorki aðgang að þvottaefni né heldur mýkingarefni. Þess í stað notaði starfsfólkið sem kallaðist „fullones“, úrgangsefni úr mannslíkamanum, þ.e. þvag.

Þvag felur í sér ammoníak sem leysir upp fituefni og eyðir blettum á fatnaði.

Það gefur því auga leið að um var að ræða ódýrt hráefni sem auðvelt var að nálgast því allir þrælar og aðrir á vegum keisarans þurftu eðli málsins samkvæmt að hafa þvaglát nokkrum sinnum á dag.

Rómverjar þrömmuðu um í þvagi

Þvottaferlið sem fól í sér þvott með þvagi, var flókið ferli: Borgarbúarnir höfðu þvaglát í leirpotta og seldu þvagið síðan í nærliggjandi þvottahús þar sem gullnum dropunum var hellt yfir þvottinn í stórum kerjum.

Síðan stökk starfsfólkið upp í kerin og traðkaði á þvottinum til að láta þvagið komast vel inn í fatnaðinn.

Síðan var beðið eftir að ammoníakið gerði sitt gagn og því næst var þvotturinn skolaður vandlega með vatni. Að þessu loknu var þvotturinn svo meðhöndlaður með ýmiss konar leir sem eyddi fýlunni úr illa lyktandi þvottaefnin

Að lokum var þvotturinn svo skrúbbaður, skolaður og hengdur til þerris í sólinni.

Viðskiptavinirnir fengu svo afhentan tandurhreinan þvott en segja má að þvottur sem þessi hafi ekki beinlínis verið hreinlegur fyrir starfsfólkið. Þvagið í kerjunum olli iðulega óþægindum og sárum á húðinni sem stundum komst sýking í og afskræming húðarinnar var nokkuð algeng af völdum skemmda í húð.

Engu að síður reyndist ekki erfitt að útvega starfsfólk í þvottahúsin því margir Rómverjar lifðu í sárustu fátækt og urðu að láta sér nægja þau störf sem í boði voru.

.

HÖFUNDUR: Søren Flott , Andreas Abildgaard

© WolfgangRieger/Wikimedia Commons & Pixel-Shot & Tartila/Shutterstock

Tags:

Fleira áhugavert: