Fagmennska – Hvað eru fagleg vinnubrögð?

Heimild:  Vísindavefurinn

 

Pípari

Oft fer best á því að svara svona spurningum með því að vísa í hversdagslegan skilning á hugtakinu. En nú ber svo við að hinn hversdagslegi skilningur er farinn að skolast til. Á síðari árum er til dæmis farið að tala um fagmennsku í einhvers konar yfirfærðri merkingu þegar vísað er til þess að fólk vinni einfaldlega vinnuna sína. Þetta er orðið áberandi í íþróttum. Gríðarlega vel launaðir íþróttamenn eru orðnir að „sönnum fagmönnum“ fyrir það eitt að spara sig ekki á æfingum og hlýða kalli þjálfara síns þegar hann tekur þá út af í leikjum.

Fagleg vinnubrögð einkennast af alúð

Flest fólk virðist þó enn þá gera svipaðar kröfur til vinnubragða sem teljast vera fagleg. Það má til að mynda nefna að vinnubrögðin einkennist af vandvirkni og að þau séu útfærð af sérstakri færni. Einnig þykir flestum það vera merki um fagleg vinnubrögð að þau séu fumlaus og að markvisst sé unnið að útfærslu hvers verkefnis. Að lokum má nefna að margir gera kröfu um að sá sem tekur að sér verkefni sýni vissa alúð í því hvernig hann sinnir því.

Í þrengri merkingu tengjum við fagleg vinnubrögð við ákveðna faggrein. Hvert verkefni kallar beinlínis á að fagfólk taki það að sér. Vissrar menntunar er til dæmis krafist til að fólk álíti vinnu einkennast af fagmennsku. Þá er jafnvel viðurkennt að aðrir aðilar geti tekið að sér að vinna verk og gert það vel en að þessir aðilar geti þó ekki talist annað en áhugamenn.Hér má einnig benda á annars konar skilning sem vert er að gefa gaum.

arkitekt1Fagmennska hefur siðferðilega skírskotun. Fagleg vinnubrögð má því greina og útskýra siðfræðilega. Réttnefnd fagleg vinnubrögð geta til dæmis aldrei verið útfærð af annarlegum hvötum. Fagmennska getur ekki einkennst af spillingu og fyrirgreiðslu.Þetta tengist fagstéttum fremur en nokkuð annað. Fagfélög starfa til að ávinna sér traust í samfélaginu um að viðkomandi stétt setji hag annarra en sjálf síns ofar flestu. Viðkomandi starf er þá talið bera nokkurs konar innri gildi sem hlúð er að í starfi fagfólks. Fagfélög og stéttarfélög hafa því í auknum mæli farið þá leið á undanförnum árum að setja sér siðareglur.En fólk virðist samt sem áður geta unnið faglega og verið í lausastarfi. Þá virðist skipta mestu máli að vinnulaunin séu ekki eina markmiðið og fólk hafi trú á gildi þess sem það fæst við. Við eigum til dæmis erfitt með að tala um fagleg vinnubrögð hjá aðila sem framkvæmir hluti sem ganga gegn góðu siðferði. Málaliðar eru dæmi um menn sem virðist einkennilegt að kenna við fagmennsku.Niðurstaðan er að fagmennska er siðfræðilegt hugtak sem krefst þess að verk séu unnin heiðarlega og fyrir opnum tjöldum. Fagleg vinnubrögð kalla á gagnsæi. Fleiri siðferðileg hugtök einkenna einnig fagmennsku og má þar helst nefna ábyrgð og traust.

                                                                   

Fleira áhugavert: